Kiedy zawalają się światy… 

Rodzica, dziecka i ich wspólny…

Wyrok nałożony na rodzica to wyrok na całą rodzinę, a w szczególności na dzieci, które nie rozumieją tego, coś się aktualnie dzieje i czemu z dnia na dzień znika z ich życia jedna z najbliższych im osób. 

Dzieci, których rodzice odbywają karę pozbawienia wolności, to często „dzieci niewidzialne” w społeczeństwie. Ich codzienność jest pełna trudnych wyzwań, a świadomość ich sytuacji wciąż pozostaje niska. Gdy jeden rodzic trafia do zakładu karnego, dziecko nie tylko traci bliską osobę, ale zostaje również wrzucone w wir emocji, z którymi nie zawsze potrafi sobie poradzić.
Badania naukowe prowadzone w Polsce, m.in. przez Badowską-Hodyr (2019), wskazują, że dzieci te doświadczają silnych emocji, takich jak gniew, bunt, aż do poczucia niesprawiedliwości oraz, co najgorsze, osamotnienia. Ich sytuacja jest wyjątkowo trudna, ponieważ ciężar rozumienia i godzenia się z nieobecnością rodzica nakłada się na brak adekwatnego wsparcia ze strony otoczenia.

Rodzina, która powinna być naturalnym azylem, zostaje rozbita fizycznie i emocjonalnie, przez co nie jest już bezpieczną przystanią. Szkoła i rówieśnicy stają się natomiast tą grupą, której nie powinno się mówić o wstydliwej sytuacji w domu.
Dziecko nie potrafi nazwać swoich uczuć, pozostaje bez miejsca, gdzie mogłoby choćby spróbować je wyrazić bez osądzania…
Tłumione emocje mogą pozostawać długo w ukryciu lub wyrazić się głośnym ich zakrzyczeniem.
Złość i bunt wobec sytuacji rodzinnej manifestują się w różnych sferach życia dziecka, w relacjach z rówieśnikami, w szkole czy w domu. Często są to dzieci, które czują się niezrozumiane, co potęguje ich izolację społeczną i pogłębia poczucie krzywdy. W literaturze zwraca się uwagę, że takie dzieci są bardziej narażone na zaburzenia emocjonalne i problemy w zachowaniu, co może negatywnie odbić się na ich dalszym rozwoju.
Niestety, społeczne tabu i stereotypy wokół osób osadzonych sprawiają, że „dzieci niewidzialne” nie znajdują wystarczającej pomocy w swoim środowisku. 
Niejednokrotnie pozostają też bez wsparcia psychologicznego czy grup rówieśniczych, które umożliwiłyby im zdrowe przetwarzanie trudnych doświadczeń.

Ważne jest zatem, byśmy jako społeczeństwo zaczęli dostrzegać i rozumieć te dzieci. Wsparcie, które obejmuje pomoc emocjonalną, edukację i integrację społeczną, jest niezbędne, by przerwać łańcuch negatywnych skutków wynikających z doświadczenia utraty rodzica. Programy takie jak „Mosty Do Przyszłości: Zimowa Droga” Fundacji ATS Warszawa są świetnym przykładem planowanych działań, które stworzą dla tych dzieci przestrzeń bezpieczeństwa i rozwoju. 

Na tym etapie ważne jest przede wszystkim uświadomienie sobie, że „dzieci niewidzialne” istnieją i potrzebują naszej uwagi oraz wsparcia. Ich głos musi być usłyszany!

Musimy też zrozumieć lub chociaż spróbować zrozumieć, z czym się mierzą i znieść temat tabu. 

To, że dziecko nie rozmawia na temat niezwykle trudnej sytuacji, w jakiej się znalazło, nie sprawi, że ona przestanie go dotykać.